Mimarlık

Kars il merkezi eski ve yeni olmak üzere iki bölümden  oluşmakta­dır. Eski Kars kuzeyde, tepeye kurulu kalenin içinde ve eteklerinde yer almaktadır. Kaleiçi Mahallesi bu bölümün çekirdeğidir. Burası dar ve eğri yollar boyunca düzensiz dizilmiş bakımsız evleriyle, sıkışık yapılar topluluğu görünümdedir. Evler ço­ğunlukla yığma taş ve kerpiçtir. 1878 Rus işgali sonrasında bu kesim olduğu gibi bırakılarak, Eski Kars’ın güneydoğusunda, Taht Düzü denilen ovaya yeni bir  garnizon kent oluşturulmuştur. Kent, bura ya yerleştirilen çoğu soylu sınıftan subay ai­lelerinin tüm gereksinimleri karşılayabilecek  şekilde  yapılmıştır .  Geniş,  düzgün taş kaldırımlı caddeleri, büyük parkları,  düzenli  ızgara  planıyla  zengin  ve  çağdaş bir kent görünümündedir. Kuzeyden güneye uzanan dört  ana caddeyi,  doğudan ba­tıya dört cadde dike kesmekte, böylece 16 blok oluşmaktadır. Avrupa tarzı bir mi­mariye sahip olan Kars’ı gezen H.V. Velidedeoğlu : ” Yollar boyunca çoğu iki katlı, bü­yük blok taştan, sağlam, yalın görünüşlü yapılar dizilidir. Ruslar ‘ dan kalma büyük yapıları gördüm…43 yıllık işgal süresi içinde Ruslar bu kente epey bayındırlık getirmişler ve burasının dış görünüşü tipik Rus kentlerine benzetmişler. Fakat Kars ‘ın insa­nın ruhunu değiştirememişler” demektedir.

KARS MİMARİSİNDEN

Yollar boyunca dizili, ben­zer mimaride, bir-iki katlı, bü­yük gri taştan villa tipi evler, kente düzenli bir görünüm ka­zandırmıştır. Bu evlerin çoğu cadde üstündedir, kimileri de duvarla çevrili bahçenin gerisin­dedir. İki katlı evlerde ortada avlu bulunmakta, buradan ba­samaklarla sütunlu açık sofaya çıkılmaktadır. Odalar sofanın çevresine yerleştiril­miştir. Arkada geniş bir bahçe, ahır, kümes ve benzeri bölümler  vardır. Kimi  evler­ de iki – üç basamakla çıkılan demir parmaklıklı kapı ortadadır, kimilerindeyse yanda camekanlı bir bölümden ana yapıya geçilmektedir. Pencereler iklime bağlı olarak küçük ve çift camlıdır. Çatı kar tutmayacak biçimde dik, kiremit veya saç örtülüdür. Evlerin içi de yalındır. Odalar geniş ve yüksek tavanlıdır. Tavan ve taban tahtadır.