Gülek Kalesi

Tarsus Gülek Kalesinin Tarihi

Tarsus’un yaklaşık 60-65 km. kuzeyinde yer alan Gülek Beldesi’ndedir. Bu kale Kilikia Kapıları’nın da 2 km. güneybatısındadır. Temelleri Orta Çağ’a kadar giden kale stratejik açıdan önemli bir noktada yer almaktadır. Bunu sağla­yan neden ise buranın giriş ücreti alınan bir yer olması ve Tarsus’a giden yol üze­rinde bulunmasından kaynaklanmakta­dır. Mimari plan, taş işçiliği ve yüzey bu­luntularına göre kalenin farklı dönemler­de iskan gördüğü anlaşılmaktadır. Bir sü­re aristokratların himayesinde idare edilen kalenin, 1198-1199 taç giyme liste­sinde Gülek’in Lordu olarak Smbat’ın adı geçmektedir. 1838-1939 ‘da İbrahim Paşa Osmanlı yönetimine karşı çıkardığı isyanda bu yerleşimi kısa bir süre işgal etmiştir. Kalenin kuzey ve batı duvarla­rındaki işçilik 1830’Iu yılların sonlarında Pozantı yakınlarındaki İbrahim Paşa tara­fından yaptırılan tabyalara benzemekte­dir.

Kaleye giriş güneydeki kapıdan sağlan­maktadır. Kuzey ve kuzeydoğusu çok dik sarp kayalıklar üzerinde olduğu için, gü­neyi gibi tahkim edilmem iştir. Güney ve batısındaki sur duvarları rahatlıkla izlene­bilmektedir. Yuvarlak veya kare planlı bü­yüklü küçüklü kulelerle bu surlar güçlen­dirilmiştir. En doğu ucunda bir de sarnıç yer almaktadır. Duvarlarında bosajlı kes­me blok taşlar kullanılan kalenin üzerin­de iki yeni yapı bulunmaktadır. Müştemi­latı içerisinde ise giriş kapısının sağ tarafında yer alan yapı hariç ayakta kalan mekan pek yoktur. Yüzeyde sarı ve yeşil renklerde sırlı veya sırsız seramik parça­ları çok sayıda göze çarpmaktadır.

Gülek Kalesi ve İskender Yazıtı

Sarışıh Kervansarayı’nı geçip otobana gir­dikten sonra gişelerden çıkılıp Tekir ( açatekir) yoluna girilir. Sonra sağ taraf­taki otobana paralel giden eski yola dö­nülür. Yazıt yaklaşık 5 km. uzunluğunda­ki yolun sonunda, ana kaya kütlesinin batı eteğindedir. Söz konusu kaya kütle­sinin tepesinde de etrafı düzeltilmiş bir çıkıntı yer almaktadır. Latince olan bu ya­zıtta ” İmparator Caesar Marcus Aurelius Antoninus sadık, mutlu, yenilmez Augus­tus (Caracalla) bu yolu dağları delerek yaptırdı” yazmaktadır. Altta yer alan iki satır Yunanca yazıtta ise Kapadokya Bölgesi ile Kilikya Bölgesi’nin sınırını belirten ” Kilikia’nın Sınırı” yazısı bulunmaktadır .

Halk arasında “İskender Yazıtı” olarak bilinen bu yazıt aslında İmparator Cara­calla’ya aittir. Pozantı’dan Gülek Boğa­zı’na ulaşan yolun İ.S. 3. yüzyıl başların­daki Parth seferleri nedeniyle artan doğu seferleri sırasında Tuna boylarındaki lej­yonları Fırat boylarına sevk edebilmek amacıyla genişletilmiş olduğu anlaşıl­maktadır. Bu durumu destekleyen diğer yazıtlar­dan birisi Gülek Boğazı’nın hemen kuze­yindeki bölgede bulunan iki mil taşından birinin üzerinde yer almaktadır.